Aby zapobiegać przemocy ze względu na płeć, potrzeba czegoś więcej niż tylko znajomości prawa; potrzebna jest głęboka zmiana sposobu, w jaki wchodzimy w interakcje. 

W okresie od listopada 2025 r. do kwietnia 2026 r. braliśmy udział w projekcie GORĄCZKA, koordynowane przez stowarzyszenie Solidarités Jeunesses partner IGNet sieć i finansowane przez Unię Europejską w ramach Program Erasmus+. To była podróż poświęcony kontrastowi i profilaktyce przemocy ze względu na płeć i świadomości tego zjawiska.

Ten projekt podzielony jest na dwa training, to była wyjątkowa okazja spotkać się i dzielić się wiedzą na ten temat, porównując realia różnych krajów pochodzenia, zagłębiając się zarówno w aspekty społeczno-kulturowe, jak i prawne. W procesie tym uwzględniono m.in. członkowie międzynarodowej sieci IGNet koordynowane przez InformaGiovani jak Ambita ze Słowenii, elix z Grecji e Aventure Marao Clube z Portugalii, co dało nam kolejną okazję do wzmocnienia naszego partnerstwa i dzielenia się wspólnymi celami.

W grupie uczestników znaleźli się różnorodni specjaliści, w tym pracownicy młodzieżowi z doświadczeniem w pracy z młodzieżą, pedagodzy, socjologowie i psychologowie, a także młodzi aktywiści. Wszystkich łączyło silne zainteresowanie zapobieganie przemocy ze względu na płeć i potrzeba zwiększyć wykorzystanie edukacji pozaformalnej jako narzędzie polityczne i aktywistyczne służące zwalczaniu tego zjawiska w codziennej praktyce pracy z młodzieżą. 

Podczas dwóch training udostępniono narzędzia operacyjne i grę, aby rozwiązać takie problemy, jak stereotypy gatunkoweThe zgodaThe przywilej i patriarchatThe kultura gwałtu i czynniki, które je normalizują, takie jak media, a także przydatne dokumenty, które pozwalają przedstawić zjawisko z punktu widzenia przepisy krajowe i europejskie takich jak Konwencja Stambulska, ale także innych źródeł, takich jak badania nad przemocą ze względu na płeć Badanie przeprowadzone w 27 krajach europejskich przez Eurostat, Agencję Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA) i Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn (EIGE) przypomina nam, jak wiele pracy jeszcze przed nami: zbyt wiele kobiet codziennie doświadcza przemocy fizycznej, słownej lub psychicznej, w domu lub w pracy.

          

 

Podstawowym filarem szkolenia było dogłębne studium aspektów regulacyjnych. Wielu uczestników podkreślało, jak aktywność na Europejskie ramy prawne był najcenniejszą rzeczą, jaką można było zabrać do domu, ponieważ istotne jest, aby wiedzieć, jakie prawa nam przysługują, aby móc sprawdzić, w jaki sposób przepisy je chronią. 

W wielu przypadkach doświadczenie to zachwiało dotychczasowymi przekonaniami. na przykład jeden z uczestników „Przed tym tygodniem nie uważałem, że znajomość moich praw jest pomocna, ponieważ myślałem, że wiem, co jest nie tak. Myślałem, że zgłoszenie przestępstwa jest tak proste, jak udanie się na policję i że znają moje prawa. Jednak zdałem sobie sprawę, że wymiar sprawiedliwości często nie jest aż tak kompetentny. Zrozumiałem, że muszę znać swoje prawa z pierwszej ręki, aby móc dzielić się tą informacją z innymi”.

Oprócz wiedzy technicznej, training odwdzięczył się tym, którzy uczestniczyli w nowym "Przybornik„i odnowiona siła wewnętrzna. Odkryto nowe narzędzia do tworzyć bezpieczne przestrzenie, omówić komfort indywidualne i rozwiązać problem zgoda w relacjachNa poziomie osobistym, dla wielu osób, doświadczenie to pozwoliło im zyskać większą pewność siebie, nowe słownictwo przydatne w walce z przemocą ze względu na płeć i przede wszystkim odkryć coś więcej o sobie:

„Dowiedziałem się, że odczuwam ogromną złość, gdy ludzie mówią o przemocy, niezależnie od tego, czy dotyczy ona mnie, czy innych. Teraz chcę przekuć tę złość w konkretne działania, aby promować świadomość i zapobiegać jej”.

Projekt wywarł również bezpośredni wpływ na podejście zawodowe uczestników, kierując ich w stronę bardziej aktywnych i interaktywnych metod facylitacji, opartych na zabawie i dostępności, aby przełamać stygmatyzację, która często otacza to zjawisko. Ten praktyczny wpływ jest widoczny w słowach jednego z Ukraiński psycholog, który pracuje również w szkołach:

Moim celem było zrozumienie, jak budować kulturę komunikacji bez przemocy wśród dzieci. Każde nowe narzędzie, którego się uczyłam, natychmiast dostosowywało się do mojego kontekstu. Właściwie, już w dniu powrotu do szkoły zaczęłam stosować te techniki w mediacjach szkolnych.

 

Ścieżka była skuteczna, ponieważ została zbudowana łączenie teorii i edukacji pozaformalnejDzięki takiemu podejściu udało się poruszyć złożony temat w sposób przystępny, przekształcając teorię w praktyczne narzędzia do codziennej pracy.

 

W ciągu drugiego training  przedstawiliśmy wyniki ankiety „Zapobieganie i zarządzanie przemocą ze względu na płeć w organizacjach młodzieżowych i osobach pracujących w sektorze młodzieżowym” prowadzone przez InformaGiovani z siedmioma innymi organizacjami z sieci IG-Net, w której wzięło udział ponad sześćset osób, w tym pracownicy młodzieżowi, wolontariusze i uczestnicy programów Erasmus+. Dane potwierdziły, jak głęboki wpływ ma pochodzenie społeczno-kulturowe na postrzeganie przemocy, wskazując na trzy pilne potrzeby: jaśniejsze procedury zgłaszania, skuteczne kodeksy postępowania oraz specjalistyczne szkolenia dla personelu i wolontariuszy.

Właśnie na polu szkoleń dane przyniosły największe niespodzianki:

"Byłem zaskoczony widząc, że nie ma istotnej różnicy między osobami pracującymi w organizacji na stałe a wolontariuszami, którzy zajmują się tym okazjonalnie."

skomentował jeden z uczestników, podkreślając, że od wewnętrznego personelu organizacji oczekiwano znacznie solidniejszego przygotowania.

Ta ograniczona wiedza często przekłada się na brak świadomości istnienia istniejących narzędzi. Badanie wykazało, że wiele osób nie zna polityki swojej organizacji dotyczącej przemocy ze względu na płeć. Uczestnicy FEVER również zgłaszali podobne uwagi, wskazując na brak komunikacji wewnętrznej: "Dopiero niedawno dowiedziałam się, że w moim stowarzyszeniu działa grupa robocza zajmująca się kwestiami płci, ale nie byłam o tym świadoma.".

Ostatecznie, aby mieć pewność, że kodeksy postępowania nie pozostaną wyłącznie na papierze, prośba, która wyłania się z wywiadów, jest tylko jedna: instytucjonalizować świadomość.

"Wszyscy pracownicy i wolontariusze pracujący w organizacjach powinni mieć możliwość dostępu do obowiązkowych szkoleń od samego początku, aby nikt nie czuł się nieprzygotowany, stając w obliczu tak ważnego tematu.”

Możliwość zaprezentowania wyników ankiety i podzielenia się swoimi uwagami z osobami zajmującymi się na co dzień pracą z młodzieżą była inspirująca i pomocna w określaniu kolejnych kroków oraz nowych możliwości dzielenia się wynikami. 

W ostatnich dniach training mieliśmy okazję przeprowadzić wywiad z trenerami Solène Leclerc, Koordynator projektu w imieniu Solidarités Jeunesses, Aneta Tomechkova socjolog i trener, ekspert w zakresie zagadnień płci i edukacji nieformalnej Marine Pansu trener i projektant dydaktyczny w zakresie studiów genderowych i prawa europejskiegoo.

Poprosiliśmy ich, aby opowiedzieli nam o początkach projektu FEVER i o tym, co ich zdaniem jest ważne w walce z tym zjawiskiem:

Skąd wziął się pomysł na projekt FEVER?

Solene: Pomysł wywodzi się z obserwacji, że przemoc ze względu na płeć jest głęboko zakorzeniona w społeczeństwach europejskich i nie omija projektów międzykulturowych ani obozów wolontariackich. Ponieważ istniejące narzędzia często nie uwzględniają wymiaru międzykulturowego, naszym celem jest zbudowanie wspólnego rozumienia takich pojęć jak zgoda i bezpieczna przestrzeń, tak aby szacunek stał się uniwersalnym językiem dla uczestników z całego świata.

Dlaczego ważne jest szkolenie operatorów w tych kwestiach?

Solene: Projekt FEVER podkreśla, że ​​obecne normy społeczne i prawne są niewystarczające, aby chronić przed przemocą. Jako pedagodzy, mamy polityczną odpowiedzialność za oferowanie alternatywy poprzez edukację pozaformalną: umożliwiając młodym ludziom doświadczanie dialogu w bezpiecznych przestrzeniach, pomagamy im uwewnętrznić nowe wartości i spojrzeć na świat z innej perspektywy. Dekonstrukcja naszych własnych pewników poprzez relacje międzyludzkie to jedyny sposób na zapobieganie przemocy u jej źródła.

Jaka jest wartość edukacji nieformalnej w tej dziedzinie i co odkryłeś podczas pracy w tym obszarze? training?

Anet: Ta podróż pozwoliła mi zrozumieć, jak ważne jest znalezienie wspólnego gruntu pod wspólne cele. Siła edukacji pozaformalnej tkwi w tym, że pozwala ona ludziom doświadczyć jej osobiście: opinie, które otrzymałem, pokazują, że kilka dni szkolenia może głęboko zmienić perspektywy uczestników. Budujemy pokój krok po kroku, przekształcając złożoność w zbiorowy rozwój.

Czy masz jakieś rady dla pracowników młodzieżowych, którzy zajmują się tym problemem?

Marine P.: Po pierwsze: świętuj każdy krok naprzód; Zadanie przed nami jest ogromne, a ryzyko zniechęcenia wysokie. Aby uniknąć wypalenia, kluczowe jest świętowanie, gdy ktoś znajdzie odwagę, by skorygować złe zachowanie. Po drugie, rozwijaj umiejętność aktywnego, bezkrytycznego słuchania, dając przestrzeń potrzebom drugiej osoby bez proponowania natychmiastowych rozwiązań. Wreszcie, ostatnia rada to nauczyć się akceptować i wybaczać sobie, ponieważ nie zawsze da się rozwiązać wszystko. To sprowadza nas z powrotem do znaczenia świętowania każdego osiągniętego kamienia milowego. Musimy zdawać sobie sprawę, że pomaganie innym może również mieć uzdrawiający wpływ na nasze osobiste rany, ale musi to pozostać pozytywnym odzwierciedleniem naszego zaangażowania, a nie głównym celem. Naszym celem pozostaje druga osoba i aby dobrze to robić, musimy działać z pokorą i współczuciem wobec siebie.

Dlaczego należy podnosić świadomość na temat kultury gwałtu?

Marine P.: Podnoszenie świadomości jest niezbędne do przełamania muru milczenia i wstydu narzuconego przez kulturę gwałtu, pomagając tym, którzy doświadczyli przemocy, przyznać się do tego, co się stało, i zadbać o siebie. Ponieważ jest to powszechne i często niewidoczne zjawisko, potrzebne jest konkretne wsparcie, aby pomóc w identyfikacji problemów w bezpiecznym środowisku. Tylko stawiając czoła problemowi i przełamując izolację, możemy zbudować zdrowsze, bezpieczniejsze, a nawet bardziej atrakcyjne społeczeństwo oparte na zgodzie i empatii.

W sprawie wyników ankiety „Zapobieganie i zarządzanie przemocą ze względu na płeć w organizacjach młodzieżowych i osobach pracujących w sektorze młodzieżowym” W badaniu przeprowadzonym przez sieć IGnet zapytaliśmy trenerów o ich opinię na temat zebranych danych. 

Co sądzisz o zebranych danych, które podkreślają związek między aspektem międzykulturowym a występowaniem zjawisk przemocy ze względu na płeć w trakcie realizacji projektów międzynarodowych??

Anet: Dane potwierdzają, że nasza kultura ma ogromny wpływ na nasze postrzeganie rzeczywistości, nieporozumienia i reakcje emocjonalne. Nic dziwnego, jak głęboko różne mogą być punkty widzenia, wynikające z naszych korzeni.

Marine P.: Wysoki poziom uczestnictwa w badaniu świadczy o zaufaniu do organizacji. Aby się rozwijać, musimy teraz przejść od liczb do jakości, zapewniając absolutną poufność i bezpieczne przestrzenie do zgłaszania. Kluczowe jest, aby nie działać w pojedynkę, ale nawiązać współpracę z zewnętrznymi specjalistami (psychologami i prawnikami), którzy zapewnią fachowe, wielojęzyczne wsparcie.

Solene: Uwarunkowania kulturowe wpływają na przestrzeń osobistą; gesty postrzegane jako natrętne często wynikają z odmiennych nawyków, a nie ze złej woli. Rozwiązaniem jest prewencja: wspólne zdefiniowanie zasad współistnienia na początku każdego projektu pomaga znaleźć wspólną płaszczyznę i rozładować konflikty, zanim się pojawią.

Ten projekt utwierdził nas w przekonaniu o stałym zaangażowaniu stowarzyszeń i osób prywatnych w zwalczanie i zapobieganie przemocy ze względu na płeć, które jest codziennie budowane w szkołach i projektach międzynarodowych. Niezbędne jest unowocześnienie sposobu działania organizacji w tym sektorze poprzez wspólne i wdrożone wytyczne i kodeksy postępowania. Ponadto, niezbędne jest wzmocnienie zaangażowania obywatelskiego i partycypacji niezbędnej do wymuszenia na instytucjach ochrony naszych praw poprzez dostosowanie przepisów krajowych do dyrektyw europejskich podpisanych w ramach Konwencji Stambulskiej. 

Wracamy do domu bogatsi o wiedzę i umiejętności, przekonani, że zmiana wynika z odwagi do zaangażowania i umiejętności słuchania. Tylko przekształcając nasze oburzenie w konkretne działania, a nasze różnice we wspólny język szacunku, możemy zbudować prawdziwie bezpieczne przestrzenie, w których każdy młody człowiek, niezależnie od pochodzenia, może czuć się bezpiecznie i mile widziany. Droga do kultury konsensusu dopiero się rozpoczęła i jesteśmy gotowi podążać nią krok po kroku.

Przydatne źródła związane z tematem:

• Badania nad przemocą ze względu na płeć przeprowadzone przez Agencję Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA) i Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn (EIGE) 
• Konwencja Stambulska: ITA  |  PL
• Strategia na rzecz równości płci 2025–2030: ITA | PL
• Badanie przeprowadzone przez międzynarodową sieć IGnet Network „zapobieganie i zarządzanie przemocą ze względu na płeć w organizacjach młodzieżowych i osobach pracujących w sektorze młodzieżowym”:  ITA | PL